De zondebok

In elke klas zit er wel een: een zondebok. Iemand die makkelijk de schuld van iets krijgt, die de sigaar is. Of: de pispaal, het mikpunt. Hij ziet er net wat anders uit, vindt wat anders, maar vaak weet niemand precies waarom.

Geert Wilders doet ook zoiets. Met minder Marokkanen zou het beter gaan in Nederland… Hij wijst een hele groep aan als oorzaak van ellende. En van een zondebok moeten we af. Toen de mensen in dat Haagse café ‘minder, minder’ riepen, zei Wilders: ‘dat gaan we dan regelen’.

De Franse filosoof Rene Girard (1923-2015) zegt: elk samenleven roept spanning op omdat mensen elkaar vaak zien als concurrenten. Deze spanning ontladen we door een zondebok aan te wijzen: het komt door hem, of haar, of die groep. De anderen voelen zich hierdoor verbonden. Er lijkt vrede te zijn, een schijnbare vrede, want de zondebok is hiervan het slachtoffer.

Girard denkt daarbij ook aan Jezus. Christenen gedenken deze week het laatste deel van zijn leven. Van een enthousiaste menigte die hem verwelkomt, tot zijn eenzame dood aan het kruis. Hij wordt beschuldigd, mishandeld: mensen willen van hem af. Op één of andere manier roept hij weerstand op. Door wat hij doet en zegt. Hij reageert niet met haat maar met liefde. Hoe hij omgaat met prostituees en vluchtelingen. Hoe hij afwijkt van de religieuze standaard van zijn tijd. Jezus doet dat vanuit de volle overtuiging dat hij daarin de wil van God doet. Maar als een zondebok wordt hij verstoten.

Wat er gebeurt met Jezus legt haarfijn menselijk gedrag bloot. Zo zitten wij blijkbaar in elkaar. Een slachtoffer betaalt de prijs voor schijnbare vrede en verbondenheid van de omstanders. Toen. En nu…

Het wonderlijke van het evangelie van Pasen vind ik dit: de claim dat niet het wegsturen van deze zondebok tot vrede leidt, maar de navolging ervan. Het is hier juist degene die afgewezen wordt, de Jezus waar mensen van af willen, die, zo geloof ik, ons in woord en daad laat zien wat echte vrede is.

Deze tekst is gelezen als 7voor1 op Hogeschool Windesheim in Zwolle, een dagelijks meditatief moment van 12:53-13.00 uur met een gedachte voor de dag en een aantal minuten stilte

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑